Nie każdy wie, że brzmiące niecodziennie słowo beletrystyka pochodzi z języka francuskiego. Częściej spotykamy się, ale i korzystamy ze sformułowania literatura piękna. Spotykania z tą literaturą odbywają się niemal od dnia, w którym każdy nowicjusz w szkolnych wojażach sięga po pierwszą lekturę szkolną. A to dopiero początek pięknej przygody z czytelnictwem.

Świat jak prawdziwy, lecz wyobrażony

Style literackie, jak i gatunki literackie dzieli się na wiele kategorii, a klasyfikacje, jakimi operują literaturoznawcy dalece wykraczająca poza zainteresowania współczesnego czytelnika. Mimo wszystko wiedza o podstawowej systematyzacji, takiej jak trzonowy podział twórczości piśmienniczej na lirykę, dramat i szeroko rozumianą epikę warta jest uwagi, pozwala na lepsze zrozumienie własnych preferencji w tej sprawie. Powieści najbliżej jest do epiki, przede wszystkim ze względu na obecność narratora, a także najczęściej spotykany zapis prozą. W takim razie można zadać sobie pytanie, gdzie w tym wszystkim znajduje się literatura piękna? Książki beletrystyczne – to jakie książki? Wielu pojmuje to intuicyjnie. Biorąc do ręki poradnik o zdrowym żywieniu lub biografię znanej postaci historycznej, nie ma się wątpliwości, że treść dotyczy pewnych zdarzeń z przeszłości lub praktycznych wskazówek dotyczących jadłospisu i zdrowia. Z reguły ufa się autorom, nikt nie kwestionuje napotkanych tam informacji, ani nie wyobraża sobie, że autor konfabuluje, wymyślając np. fakty historyczne. Pod względem kryterium realności świata przedstawionego, beletrystyka wypada zgoła inaczej ponieważ wszelkie zdarzenia, opisy, postaci, chociażby miały odzwierciedlenie w rzeczywistości są częścią fikcji literackiej. Bohaterowie i zastane okoliczności są, brzydko mówiąc, zmyślone. Powieści, nowele, opowiadania na różnorodne i zmienne tematy, które zazwyczaj zawierają w sobie nieco bardziej szczegółowe rozróżnienia.


Najczęściej na sklepowych i bibliotecznych półkach można spotkać:

  • kryminały
  • powieści sensacyjne
  • powieści fantastyczno-naukowe
  • powieści przygodowe
  • powieści psychologiczne
  • powieści społeczno-obyczajowe (w tym romanse)
  • powieści filozoficzne
  • teksty literacko-krytyczne


Jakie funkcje pełni beletrystyka?

Czytamy książki głównie dla własnej rozrywki. Są jednym ze sposobów spędzania wolnego czasu, chociaż w ostatnich latach wypierane przez produkcje audiowizualne, to wciąż żywe i obecne w wielu polskich domach. Beletrystyka przyciąga uwagę czytelnika, zaskakuje fabułą, rozśmiesza i wzrusza. Dzięki niej jest możliwe rozwijanie własnych poglądów poprzez intuicyjne przyjmowanie stanowisk w problemach rozstrzyganych przecież tylko na kartach papieru. Rozrywka płynąca z zaczytywania się w literaturze pięknej na swój jedyny sposób jest szlachetna i pożyteczna, szczególnie dla samorozwoju. Przeżywanie cudzych losów ze świadomością ich całkowitej fikcyjności przyczynia się do zmiany podejścia, poglądów lub szukania rozwiązań problemów całkowicie realnych. Gdy mowa o powieściach natury innej, np. egzystencjalno-filozoficznych ma nieocenioną wartość edukacyjną. Mimo wszystko jest to wciąż zabawa. W powieściach przeżywa się zdarzenia, jakich na pewno fizycznie nie dostarcza codzienność. Łatwo stać się detektywem, rycerzem, bohaterem lub nawet antagonistą!

Literatura piękna dla wielu jest nieśmiertelna. Rozwija wyobraźnie, krzewi zapał i motywacje, rozwija umysł oraz zdolności językowe. Dla jednych stanowi źródło rozrywki, a dla drugich źródła wiedzy o świecie nieprzeżytym na własnej skórze. Jakichkolwiek doświadczeń dostarcza, warto sięgnąć po dobrą książkę, przynajmniej od czasu do czasu, aby oderwać się do rutyny i dotrzeć w zupełnie inne miejsce schowane gdzieś głęboko w ludzkiej wyobraźni.